Het woord 'Gemmologie' stamt af van 'gemma', wat edelsteen en 'logos' wat wetenschap betekent. De opleiding tot gemmoloog, die via een aantal instituten gevolgd kan worden, bevat stukjes van een aantal wetenschappen, zoals scheikunde, natuurkunde, geologie, mineralogie en biologie.
Als iemand b.v. via 'the Gemmological Association of Great Brittain' het diploma gemmoloog haalt, krijgt hij/zij de titel FGA (Fellow of the Gemmological Association of Great Brittain).
Vooral bij dit vak is het van groot belang de vakliteratuur bij te houden; er ontstaan jaarlijks nieuwe behandelingsmethodes en syntheses.
Een gemmoloog of edelsteenkundige doet met behulp van apparatuur onderzoek aan edelstenen.